TUTORIALS | 2009-10

 

Arkivji

 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 24 ta’ Mejju sal-Ġimgħa 28 ta’ Mejju 2010
 

Diffikultajiet
Din l-aħħar ġimgħa m’għandkomx tutorial formali miktub. Fil-ħinijiet tat-tutorial, intom mhux biss mistiedna imma wkoll imħeġġa biex tiġu tikkonsultaw mal-lekċerers rispettivi tagħkom dwar kull diffikultà li jkollkom.

Nieħu din l-okkażjoni biex f’ismi u f’isem il-membri tad-Dipartiment tal-Malti nawguralkom li tmorru tajjeb fl-eżamijiet, u jkollkom ir-riżultat li tixtiequ.

 

 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 17 ta’ Mejju sal-Ġimgħa 21 ta’ Mejju 2010
 

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. L-aspetti tat-tlugħ u tal-inżul tal-ħajja għandhom post prominenti fil-poeżija tal-ewwel nofs tas-seklu għoxrin. Iddiskuti b’referenza għal xi xogħlijiet li studjajt.

  2. Il-poeti tal-ewwel nofs tas-seklu għoxrin jirriflettu fil-fond dwar it-tiġrib tal-ħajja. Iddiskuti xejriet ewlenin tal-interpretazzjoni tagħhom.

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 10 ta’ Mejju sal-Ġimgħa ta’ 14 Mejju 2010

 

Komponiment Letterarju - Poeżija
Agħżel titlu wieħed:

  1. Ir-reliġjon għandha post validu fil-poeżija tal-Ewwel Nofs tas-seklu Għoxrin, iżda t-trattment tagħha min-naħa tal-poeti hu xhieda ta’ diverġenzi. Iddiskuti.

  2. Il-poeżija tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin turi kif il-poeti Romantiċi Maltin ħarsu lejn Alla, Kristu u l-Madonna. Ikkummenta billi tagħmel referenza għax-xogħlijiet li studjajt.

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 03 ta’ Mejju sal-Ġimgħa 07 ta’ Mejju 2010

 

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. Roża, Veffa u Clara huma persuni separati u magħżulin minn xulxin, tliet atturi f’episodji differenti, għalkemm marbutin flimkien bis-saħħa tal-parti li għandu fihom Fredu Gambin. Iddiskuti.

  2. F’intervista li għamillu Charles Briffa, Lino Spiteri stqarr li jnebbħuh in-nies tad-demm u l-laħam. Iddiskuti dan billi tagħmel referenza għax-xogħlijiet li studjajt mill-ġabra ta’ novelli Ħala taż-Żgħożija.

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 26 ta’ April sal-Ġimgħa 30 ta’ April 2010
 

Komponiment Lingwistiku
Agħżel titlu wieħed

  1. L-element Semitiku huwa l-pedament ta’ lsienna, kemm fuq livell lessikali kif ukoll fuq livell morfoloġiku (grammatikali). Ikkummenta dwar dan u agħti eżempji biex issaħħaħ l-argumenti tiegħek.

  2. Ikkummenta, permezz ta’ ħafna eżempji, dwar l-influwenza lessikali u morfoloġika Rumanza fil-Malti.

 

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 19 ta’ April sal-Ġimgħa 23 ta’ April 2010
 

Kritika Letterarja
Agħmel analiżi kritika ta’ waħda minn dawn iż-żewġ poeżiji

"Naħseb biex Immur" – Marjanu Vella
(Il-Poeżija Maltija, paġna 240)

"Death Wish" - Victor Fenech
(Il-Poeżija Maltija, paġna 278)

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 12 ta’ April sal-Ġimgħa ta’ 16 April 2010
 

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed

  1. Mill-mod kif Frans Sammut jippreżenta lil Fredu Gambin fir-rumanz tiegħu Il-Gaġġa, dan il-karattru jasal għand il-qarrej bħala l-antieroj modern. Iddiskuti.

  2. Il-kritiċi jirreferu għar-rumanz Il-Ġaġġa ta’ Frans Sammut bħala rumanz psikoloġiku. Billi tagħmel referenzi xierqa u tiddiskutihom, uri jekk dan hux minnu jew le.

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 22 ta’ Marzu sal-Ġimgħa ta’ 26 Marzu 2010
 

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed

  1. Kieku l-ġenituri jifhmu u jaċċettaw aktar lil uliedhom, xorta jkunu jistgħu jgħaddulhom il-valuri li jkollhom bżonn sabiex jikbru f’individwi b’karattru sod. Iddiskuti.

  2. Għad hemm lok għall-parteċipazzjoni tan-nanniet fit-trobbija tan-neputijiet? Iddiskuti.

 
 
 
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT
Mit-Tnejn 22 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 26 ta’ Marzu 2010

Din l-aħħar ġimgħa m’għandkomx tutorial formali miktub. Fil-ħinijiet tat-tutorial, intom mhux biss mistiedna imma wkoll imħeġġa biex tiġu tikkonsultaw mal-lekċerers rispettivi tagħkom dwar kull diffikultà li jkollkom.
 

Nieħu din l-okkażjoni biex f’ismi u f’isem il-membri tad-Dipartiment tal-Malti nawguralkom li tmorru tajjeb fl-eżamijiet, u jkollkom ir-riżultat li tixtiequ.

 
 
 
  TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 15 ta’ Marzu sal-Ġimgħa ta’ 19 Marzu 2010

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed
  1. Il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin sikwit juru mħabba tassew kbira lejn l-ambjent naturali. Iddiskuti din l-imħabba skont l-aspetti differenti li bihom dawn il-poeti jittrattaw it-tema tal-Ambjent Naturali fid-dawl ta’ dak li studjajt f’Il-Poeżija Maltija.
  2. Il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin jidealizzaw l-ambjent naturali Malti, u xi wħud jaraw fih il-kobor t’Alla. Iddiskuti dan l-argument fid-dawl ta’ dak li studjajt f’Il-Poeżija Maltija.
 
 
 
  TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 15 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 19 ta’ Marzu 2010

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed
  1. Il-poeti tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin jgħixu l-esperjenza reliġjuża intima. Iddiskuti din l-istqarrija fid-dawl ta’ dak li studjajt f’Il-Poeżija Maltija.
  2. L-ambjent naturali ta’ madwarna hu għal qalb ħafna mill-poeti tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin. Iddiskuti l-mod kif dawn il-poeti juru dan fid-dawl ta’ dak li studjajt f’Il-Poeżija Maltija.
 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA 
Mit-Tnejn 8 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 12 ta’ Marzu 2010 
 

Ittra Formali 
 

Agħżel titlu wieħed:

  1. Waslu l-vaganzi, u inti ħsibt li ssib xi xogħol għas-sajf, xejn xejn biex iżżomm ruħek applikat/a u taqla’ xi ħaġa tal-flus.  Ikteb ittra ta’ mhux inqas minn 150 kelma lil stabbiliment li joffri x-xogħol lill-istudenti, li fiha tagħmel it-talba tiegħek biex  tmur taħdem.

      (L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Mejju 2007)

  1. L-istazzjon televiżiv TV Stilla se jnedi programm li jismu “Karattri”.  Fih se jkunu intervistati individwi li għandhom karattru partikulari.  Ibgħat applikazzjoni ta’ mhux inqas minn 150 kelma lill-Kap tal-Programmi u fiha ddeskrivi fil-qosor il-karattru tiegħek u għid għaliex taħseb li għandek tintgħażel biex tidher f’dan il-programm.

    (L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Mejju 2004)

 
 
 
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA

Mit-Tnejn 8 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 12 ta’ Marzu 2010 
 

Komponiment Letterarju – Il-Ġaħan ta’ Binġemma 
 

Agħżel titlu wieħed

    1. Liema funzjonijiet drammatiċi, narrattivi u tematiċi jaqdi l-personaġġ ta' Ġaħan fid-dramm Il-Ġaħan ta' Binġemma?

    1. Francis Ebejer kien jemmen li biex tifhem il-preżent trid tagħraf il-passat. Ikkummenta kif jidher dan l-argument fid-dramm tiegħu Il-Ġaħan ta' Binġemma.

 

 
 
 
  TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 1 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 5 ta’ Marzu 2010

Taqsira
Qassar din is-silta f’madwar 100 kelma.

“Malta taħt l-Ingliżi” ta’ Jesmond Grech
(Eżami tal-Matrikola, Livell Avvanzat, Settembru 2004)




Tista' tikseb kopja mingħand l-Agenda Bookshop.
 

 
 
 
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA

Mit-Tnejn 1 ta’ Marzu sal-Ġimgħa 5 ta’ Marzu 2010

 

Agħmel analiżi kritika ta’ waħda minn dawn iż-żewġ poeżiji:

 

"Qed Naqta’ Ħafna Fjuri minn Qalbi" ta’ Doreen Micallef Chritien (Il-Poeżija Maltija, paġna 420)

 

jew

L-Għasfur

 

Xbieha tal-ħsieb li tgħix fil-għoli tas-sema,

taħrab is-sħab, il-lejl u d-dlamijiet,

int ħudni ’l bogħod ningħażel minn das-swied

ta’ qalb li nħoss, li tqil kuljum jinġema’.

 

Tħallix dal-ħsieb magħdur, marid, jintrema

f’xita qalila tax-xjuħija li ġiet...

miegħek kont tirt u rajt l-isbaħ wardiet

ta’ dina l-art u f’għaxqa l-ħsieb inħema.

 

Kollox bired illum: nixtieqni miegħek

mifrud miż-żmien ta’ l-art, illum waħxija,

naħrab hemm fuq, intir bil-ġwienaħ tiegħek.

 

Ittajjar, ja ħanin, u jekk moħbija

tilmaħ taħt dielja dar ċkuniti, oh tliegħek

waqqaf għal ftit; b’din l-għanja selli għaliha.

                

                                                        Ninu Cremona

 

 

Tista' tikseb kopja mingħand l-Agenda Bookshop.
 

 
 
 
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA

Fil-ġimgħa bejn it-Tnejn 15 ta’ Frar u l-Ġimgħa 19 ta’ Frar ma jkollkomx tutorial. Matul dik il-ġimgħa tridu tagħmlu riċerka dwar il-Kritika Letterarja tal-poeżija bi preparazzjoni għat-tutorial li tridu tiktbu għall-ġimgħa ta’ wara, kif għandkom hawn taħt.

Data: Mit-Tnejn 22 ta’ Frar sal-Ġimgħa 26 ta’ Frar 2010

Kritika Letterarja - Poeżija
Agħmel analiżi kritika ta’ waħda minn dawn iż-żewġ poeżiji li jinsabu f’Il-Poeżija Maltija ta’ Oliver Friggieri:

  • “Preghiera” ta’ Mario Azzopardi (pġ. 351)

  • “Miraġġ” ta’ Joe Galea (pġ. 443)

 
 
 
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA

Fil-ġimgħa bejn it-Tnejn 15 ta’ Frar u l-Ġimgħa 19 ta’ Frar ma jkollkomx tutorial. Matul dik il-ġimgħa tridu tagħmlu riċerka dwar il-Kritika Letterarja tal-proża bi preparazzjoni għat-tutorial li tridu tiktbu għall-ġimgħa ta’ wara, kif għandkom hawn taħt.

Data: Mit-Tnejn 22 ta’ Frar sal-Ġimgħa 26 ta’ Frar 2010
 

Agħmel apprezzament letterarju dettaljat tas-silta.

Is-silta "Ġamar taħt l-Irmied" miktuba minn Kilin issibuha fil-karta tal-eżami għaċ-Ċertifikat tal-Matrikola, Livell Avvanzat, sessjoni ta’ Settembru 1999.

Tista’ tikseb kopja mingħand l-agenda jew taraha hawnhekk:

 

 


 

 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 8 ta’ Frar sal-Ġimgħa 12 ta’ Frar 2010

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed
  1. Dan l-aħħar il-midja tal-massa, kemm dik lokali kif ukoll dik internazzjonali, tat prominenza lit-terremot li seħħ f’Haiti. Taħseb li r-reazzjoni globali hi xhieda ta’ kemm verament teżisti l-għaqda globali?
     
  2. Dan l-aħħar il-midja tal-massa lokali tat prominenza għall-mod kif iċ-ċensura u l-amministrazzjoni tal-Università rreaġixxew għal kitba li kienet ippubblikata f’gazzetta li titqassam lill-istudenti. Taħseb li b’dan il-mod iċ-ċensura f’Malta qed toħnoq l-espressjoni artistika?
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 8 ta’ Frar sal-Ġimgħa 12 ta’ Frar 2010

Komponiment Letterarju – L-Ewwel Jien!
Agħżel titlu wieħed
  1. Aspetti tar-rabta li teżisti bejn il-karattri fid-dramm L-Ewwel Jien! ta’ Ġużè Diacono.

(MATSEC, Livell Avvanzat - Drama, Mejju 2009)
 

  1. Kull persuna hi sikwit immexxija mill-imħabba lejha nnifisha. Iddiskuti d-dramm L-Ewwel Jien! ta’ Ġużè Diacono bħala eżempju ta’ din it-tema.

(MATSEC, Livell Avvanzat - Drama, Mejju 2009)

 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA 
Mit-Tnejn l-1 ta’ Frar sal-Ġimgħa 5 ta’ Frar 2010 

Komponiment Letterarju
Ħala taż-Żgħożija

Agħżel titlu wieħed:

  1. Il-karattri li niltaqgħu magħhom fil-ġabra ta’ novelli Ħala taż-Żgħożija huma karattri tad-demm u l-laħam. Ikkummenta dwar dan l-argument billi tirreferi għan-novelli li studjajt s’issa.

  2. X'aspetti soċjali tista' titkellem dwarhom min-novelli li qrajt s'issa f'Ħala taż-Żgħożija?

 


TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn l-1 ta’ Frar sal-Ġimgħa 5 ta’ Frar 2010

Komponiment Lingwistiku
Agħżel titlu wieħed

  1. Ħafna kliem jibdel it-tifsira tiegħu mal-mogħdija taż-żmien. Uri bil-ħila ta’ eżempji xierqa kif iseħħ dan il-proċess billi tirreferi għal dawk il-fatturi li jikkawżaw dan it-tibdil.

  2. Fit-trasferiment metonimiku, il-kelma tgħaddi minn tifsira oriġinali għal waħda ġdida bbażata fuq rabta fil-kuntest. Uri bil-ħila ta’ eżempji xierqa liema huma dawk il-kuntesti li fihom iseħħ dan it-tibdil.


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 18 ta’ Jannar sal-Ġimgħa 22 ta’ Jannar 2009

Ittra
Agħżel titlu wieħed:

  1. Ikteb ittra ta’ mhux inqas minn 150 kelma lill-ħabib/a tiegħek li fiha tesprimi l-opinjoni tiegħek dwar l-importanza tal-ilsien Malti għalina l-Maltin.

  2. Ikteb ittra ta’ mhux inqas minn 150 kelma lill-ġenituri tiegħek fejn tgħarrafhom bid-deċiżjoni li ser tieqaf mill-istudji tiegħek barra minn Malta, għax ma drajtx tgħix waħdek, u ser terġa' lura lejn Malta.


TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 18 ta’ Jannar sal-Ġimgħa 22 ta’ Jannar 2010

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. B’referenza għall-poeżiji li studjajt, ikkummenta dwar il-mod kif il-poeti tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin iħarsu lejn it-tbatija tal-ħajja.

  2. Il-poeti tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin jgħaddu minn esperjenzi li jġagħluhom ibatu. Dat-tiġrib isib l-isfog tiegħu fl-espressjoni poetika. Ikkummenta b’referenza għall-poeżiji li studjajt.


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 11 ta’ Jannar sal-Ġimgħa ta’ 15 Jannar 2010

Komponiment Letterarju
Agħżel mistoqsija waħda:

  1. Il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin sikwit juru mħabba tassew kbira lejn il-poplu Malti. Iddiskuti din l-imħabba skont aspetti differenti tagħha.

  2. Il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin iħarsu lejn ġrajjiet pajjiżhom u dawk tal-poplu Malti u lejn dak kollu li jagħmilhom den tal-isem. Iddiskuti.


TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 11 ta’ Jannar sal-Ġimgħa 15 ta’ Jannar 2010

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. Ikkummenta dwar il-mod kif il-poeti tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin jippreżentaw it-tema tal-identità ta’ poplu fil-poeżiji li studjajt.

  2. Il-poeżija tat-Tieni Nofs tas-Seklu Għoxrin tikxef il-vizzji u n-nuqqasijiet tal-poplu Malti. Ikkummenta b’referenza għall-poeżiji li studjajt.


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 4 ta’ Jannar sal-Ġimgħa ta’ 8 Jannar 2010

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Is-sena 2010. X’nistenna?

  2. L-egoiżmu hu l-għerq ta’ ħajja mimlija konflitt u diżgwid. Taqbel?


TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 4 ta’ Jannar sal-Ġimgħa 8 ta’ Jannar 2010

Qassar din is-silta fi kliemek f’mhux aktar minn 150 kelma:

Tul is-seklu dsatax ma kienx hemm rabta qawwija bejn it-teatrini u l-organizzazzjoni tal-knisja kattolika f’pajjiżna. L-identifikazzjoni tat-teatrin tas-seklu dsatax kienet essenzjalment waħda profana. Jekk it-teatrini riedu jgħallmu xi ħaġa, din kienet il-moralità ċivili. Huwa biss lejn il-bidu tas-seklu għoxrin li l-kumpanniji tat-teatrin bdew jinkludu fir-repertorju tagħhom xi rappreżentazzjonijiet sagri.

Il-kumpanniji tat-teatrin kien jiħtiġilhom jagħtu l-wirjiet tagħhom lill-istess udjenza ġimgħa wara ġimgħa. Dan kien ifisser li nħoloq għatx kbir għal materjal ġdid. Id-diretturi, li f’idejhom kellhom it-tmexxija tal-kumpannnija, kellhom jaħsbu għal dan il-materjal. Ħafna drabi kienu jiktbu materjal ġdid jew jittraduċu xogħlijiet minn ilsna oħrajn, b’mod partikulari mit-Taljan. Għalhekk il-figura tad-direttur fil-kumpannija tat-teatrin kienet importanti ħafna. Minbarra li kellu jieħu ħsieb il-bżonnijiet tal-kumpannija minn jum għal jum, bħat-trattattivi biex il-kumpannija jkollha spazju fejn tirreċta u t-taħriġ tal-atturi, id-direttur kien aktarx il-kittieb ewlieni tal-kumpannija kif ukoll wieħed mill-atturi primarji. Għallinqas erbgħa mill-ħames kittieba rappreżentati f’din l-antoloġija kienu wkoll diretturi u atturi.

L-eżistenza ta’ dawn it-teatrini kienet dejjem waħda prekarja. Il-biċċa l-kbira tagħhom kienu jitwieldu u jmutu f’qasir żmien u jekk noqogħdu fuq il-kummentaturi kontemporanji, l-arti drammatika ma kienet tkun tilfet xejn. In-numru ta’ kumpanniji kien kbir wisq biex kollha kemm huma setgħu jsibu atturi tajbin. Għalhekk ħafna minnhom kellhom jinqdew b’talenti medjokri. L-udjenza aktarx li kienet tkun l-istess waħda minn ġimgħa għal ġimgħa u kienet tistenna dejjem materjal ġdid, ukoll jekk l-aspettazzjonijiet tagħha ma kenux kbar ħafna. Fi staġun ta’ ħamsa u għoxrin ġimgħa jew aktar, meta kull programm kien jinkludi xi tliet xogħlijiet, ftit kienu dawk li setgħu jmorru quddiem il-pubbliku tagħhom dejjem b’xogħlijiet ġodda. Il-fatt li kull ġimgħa kien isir xogħol ġdid kien ifisser li ftit kien hemm ħin għall-provi, jew “kunċerti”, kif kienu jissejħu. Aktarx li kull xogħol kien ikollu minn kunċert sa tnejn u l-atturi żgur li ma kenux ikunu jafu l-linji tagħhom. Fil-fatt wieħed mill-elementi l-aktar important tal-kumpannija kien is-suġġeritur li kellu prattikament jiddetta l-linji kollha lill-atturi. Fil-fares, sal-bidu tas-seklu għoxrin, kienet ħaġa komuni li l-atturi jsegwu nisġa sempliċi u jimprovizzaw id-djalogu kollu. Fil-fatt ir-reklamar kien ħafna drabi jsemmi l-aħħar parti tas-serata sempliċiment bħala “farsa”, mingħajr ma jagħti t-titlu jew l-awtur.
 

(minn Marco Galea, It-Teatru Malti tas-Seklu Dsatax – L-ewwel volum)
 

Tista' tikseb kopja mingħand l-Agenda Bookshop


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 14 ta’ Diċembru sal-Ġimgħa 18 ta’ Diċembru 2009

Qassar f’madwar 100 kelma dan li ġej:

Żmien l-Għerien

Huwa magħruf illi d-dinja fejn ngħixu aħna ilha teżisti għal ħafna miljuni ta’ snin. Iżda l-istudjużi jgħidu, jew aħjar jikkalkulaw, illi l-Bniedem deher fuq wiċċ id-dinja ħames mitt elf sena Qabel Kristu.

Jidher illi l-ewwel bnedmin għammru n-naħat ta’ fuq tal-Ewropa, f’postijiet li llum aħna nafuhom bħala l-Ġermanja, l-Ingilterra u Franza. Għal eluf ta’ snin, dik li aħna llum nafu bħala l-Ewropa kienet art inġazzata, miksija bis-silġ. Imbagħad, bil-mod, is-silġ u l-kesħa bdew jitbiegħdu u t-temp beda jitjieb u jsir aktar sħun. Iż-żmien inġazzat li nfirex fuq l-Ewropa f’dawk iż-żmenijiet bikrin huwa magħruf bħala Żmien is-Silġ.

Maż-żmien, il-Bniedem żviluppa intelliġenza kbira, u tgħallem fejn jgħix aħjar. Tgħallem jaħdem għodda tal-ġebel biex jikkaċċja, tgħallem iqabbad in-nar, tgħallem iħit ħwejjeġ għall-għata u saħansitra tgħallem iżejjen l-għerien, fejn kien jgħix, bil-pittura. Dan kien żmien l-Homo Sapiens, l-ispeċi tal-Bniedem li l-istudjużi jqisuha bħala l-ispeċi tal-Bniedem fil-forma tal-lum.

Mhux faċli li wieħed jgħid eżatt f’liema żmien saret l-ewwel pittura; li nafu hu li bejn is-snin 60,000 u 10,000 Qabel Kristu, il-Bniedem kien jgħix fl-għerien u jikkaċċja l-bhejjem għall-ikel u għall-għata. Il-bhejjem kienu ta’ ħtieġa kbira għall-Bniedem ta’ Żmien l-Għerien. Il-Bniedem tal-qedem kien iqishom bħallikieku “allat” mimlijin b’xi spirtu misterjuż li kif tmut bhima kien inur jgħix f’xi bhima oħra.

Huwa minħabba din l-importanza li kien jagħti lill-bhejjem li l-Bniedem tal-qedem kien iżejjen l-għerien tiegħu bi xbihat kbar ta’ barrin, bgħula u ċriev.

Meta tqis l-eluf kbar ta’ snin li għaddew minn fuq l-ewwel tpinġijiet li għamel il-Bniedem f’dawn l-għerien, tistagħġeb kif din il-pittura baqgħet miżmuma tajjeb daqshekk. Fi Franza u Spanja nstabu eżempji ċari ħafna ta’ din l-għamla ta’ pittura. L-immaġini tal-bhejjem hija realistika jew naturali u l-ilwien użati ġeneralment jagħtu fl-aħmar, fl-isfar u fl-iswed.

Il-Bniedem tal-Għerien kien tgħallem jagħmel l-ilwien mill-ħamrija u mill-ġmied tal-ħatab wara li jkun tefa n-nar. Minn xi daqqiet kien juża wkoll xi ftit ikħal jew aħdar, meħudin minn xi xtieli.
 

(silta meħuda minn "Ċiviltà" ta’ Mario Azzopardi)
 

Tista' tikseb ukoll kopja mingħand Agenda Bookshop

 


TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 14 ta’ Diċembru sal-Ġimgħa 18 ta’ Diċembru 2009

Komponiment Lingwistiku
Agħżel titlu wieħed:

  1. Ikteb dwar il-bilingwiżmu f’Malta u dwar il-vantaġġi u l-iżvantaġġi marbutin miegħu.

  2. Il-Malti huwa lsien imħallat għax xorob minn għejun lingwistiċi differenti. Tkellem dwar dan it-taħlit billi tagħti eżempji kemm fil-livell lessikali kif ukoll fil-livell grammatikali.


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 7 ta’ Diċembru sal-Ġimgħa 11 ta’ Diċembru 2009

Ittra Formali
Agħżel titlu wieħed:
  1. Ikteb ittra ta’ mhux inqas minn 150 kelma lill-editur ta’ gazzetta li fiha tesprimi l-fehmiet tiegħek dwar il-problema tal-alkoħol fis-soċjetà Maltija.

(L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Mejju 2009)

  1. Kontributur f’gazzetta kiteb hekk: “Min qatt ma qara ktieb f’għomru m’għandux dritt jitkellem.” Ikteb ittra lill-editur ta’ gazzetta bil-Malti biex tgħid li taqbel jew ma taqbilx ma’ din l-istqarrija, u għid għaliex.
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 7 ta’ Diċembru sal-Ġimgħa 11 ta’ Diċembru 2009

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:
  1. Ħafna mill-karattri li niltaqgħu magħhom f’Ħala taż-Żgħożija ta’ Lino Spiteri jgħaddu minn esperjenza ta’ tbatija.
  2. Xejriet ewlenin fl-esperjenza ta’ karattri diversi fin-novelli ta’ Ħala taż-Żgħożija ta’ Lino Spiteri.

(L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Mejju 2009)

 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Mit-Tnejn 30 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 4 ta’ Diċembru 2009

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:
  1. Ir-rwol tiegħek bħala żagħżugħ/a fis-soċjetà ta’ madwarek.
  2. Bla ambizzjoni l-bniedem ma kien javvanza fl-ebda sfera tal-eżistenza tiegħu.
 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Mit-Tnejn 30 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 4 ta’ Diċembru 2009

Komponiment Letterarju – Il-Gaġġa
Agħżel titlu wieħed:
  1. Billi tirreferi għar-rumanz Il-Gaġġa, iddiskuti r-relazzjonijiet li Fredu kellu mal-membri tas-soċjetá ta’ madwaru.
  2. Hemm persuna waħda li Fredu Gambin iħobb tassew: jisimha Fedu Gambin! Agħti l-opinjoni tiegħek dwar dan il-ġudizzju.
 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 23 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 27 ta’ Novembru 2009

 

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Il-paċi fid-dinja. Tgħid għad naslu għaliha?

  2. Il-vantaġġi u l-iżvantaġġi li wieħed jgħix fi gżira.


TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 23 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 27 ta’ Novembru 2009

 

Kritika Letterarja
Agħmel analiżi kritika ta’ waħda minn dawn iż-żewġ poeżiji li jinsabu f’Il-Poeżija Maltija ta’ Oliver Friggieri:

  • “Dal-Lejl Għadda Kelb Jingħi” ta’ Pawlu Aquilina (p. 250)

  • “It-Tbissima t’Alla” ta’ Marlene Saliba (p. 436)


TUTORIAL – L-EWWEL SENA
Navżakom li fil-ġimgħa ta’ bejn is-16 u l-20 ta’ Novembru mhux se jsiru tutorials.
It-tutorials li jmiss ikunu fil-ġimgħa tal-wara, jiġifieri bejn it-23 u s-27 ta’ Novembru.

 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA
Navżakom li fil-ġimgħa ta’ bejn is-16 u l-20 ta’ Novembru mhux se jsiru tutorials.
It-tutorials li jmiss ikunu fil-ġimgħa tal-wara, jiġifieri bejn it-23 u s-27 ta’ Novembru.

 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 9 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 13 ta’ Novembru 2009
 

Taqsira - Qassar din is-silta f’madwar 100 kelma
 

L-Effetti tal-Gwerra fuq Pajjiżna
 

Il-ħames snin tal-gwerra qalbu Malta ta’ taħt fuq. Bliet imwaqqgħa, eluf ta’ nies li tilfu darhom u li kienu qegħdin jgħixu ma’ nieshom, ma’ ħbiebhom jew mal-barranin. Nies li f’ħames snin bħal dawk kienu xjieħu. Tfal li kienu saru ġuvintur u xebbiet li kienu raw minn kollox. Nies li għamlu l-flus, u nies li fqaru. Tfajliet impjegati bl-eluf. Ħafna oġġetti li kienu għadhom razzjonati. U d-diskors tan-nies, il-mod kif kienu saru jirraġunaw, b’mod speċjali ż-żgħażagħ, ma kienx dak tas-soltu, dak li ħames snin qabel kont imdorri għalih. Kulħadd kellu l-kelma “drittijiet” f’ħalqu. Drittijiet ta’ Malta fuq l-Ingilterra, drittijiet ta’ dawk li servew fil-gwerra li jsibu x-xogħol, drittijiet tan-nisa, drittijiet għall-vot, drittijet tal-ħaddiema, drittijiet tal-konsumaturi, drittijiet tal-Unions, drittijiet ta’ dawk li m’għandhomx dar, drittijiet tas-sidien li tilfu l-bini tagħhom.


“Ma ninsewx,” qal qassis fi prietka li nzertajt, “li Alla ukoll għandu d-drittijiet tiegħu. Diġà donna nsejna kemm tlabnieh u kemm-il darba ħelisna mill-mewt.”
 

Ir-reliġjon, bla dubju xejn, kienet sostniet il-poplu tagħna fl-agħar provi tal-gwerra. Imma donnu kien qiegħed jiġri, bħala reazzjoni psikoloġika għal dik it-tensjoni kollha, illi n-nies riedet tixxala, riedet tinsa, riedet tgawdi l-ħajja li kienet bħal reġgħet sabet. Wara s-snin fix-xelters u fil-biża’, dejjem diskors wieħed ta’ ħsara, ta’ feruti u ta’ mejtin, in-nies bħal ħarġet tixxaħxaħ fix-xemx. Kellha fiha l-gost tal-ħajja. U bħal ħalliet ruħha tintelaq, kultant ftit iżżejjed, għal dak il-gost.
 

Matul il-gwerra ukoll, kif bdejt nisma’, mhux kulħadd irreaġixxa l-istess. Il-parti l-kbira tan-nies bħal daħlet f’qoxritha, talbet kemm felħet, stinkat biex tirbaħ il-ġuħ u l-biża’ u qagħdet bi kwietha. Ħafna oħrajn, speċjalment iż-żgħażagħ, ħassew f’dawk is-snin tal-gwerra jiġri f’demmhom l-ispirtu ta’ l-avventura. Sfidaw il-perikoli, innamraw kemm felħu, ħassew aktar il-ġibda lejn il-ħajja. Ħafna fizzjali u suldati Ingliżi u Maltin, numru kbir ta’ piloti, li kienu ta’ kuljum jaraw il-mewt, nies tal-baħar, fittxew kemm felħu lit-tfajliet kważi bi dritt, għax kienu jħossu fis-subkonxju tagħhom li kienu qegħdin jipperikolaw ħajjithom għalihom. It-tfajliet ħabbew ħafna drabi lil nies li kienu jafu li l-għada jew il-pitgħada kienu jmutu. U bħal għexu għall-ġurnata. Il-libertà li ġiebu l-impiegi, in-nuqqas ta’ trasport, id-dlamijiet, it-taħlit, l-evakwazzjoni ħarbtu d-dixxiplina u l-għaqal ta’ eluf ta’ familji Maltin.
 

(minn Rajt Malta Tinbidel, Vol. III, ta’ Herbert Ganado)
 

Ikseb kopja mingħand l-Agenda Bookshop

 


TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 9 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 13 ta’ Novembru 2009


Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. Diversi aspetti tan-natura jispiraw lil xi poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin. Iddiskuti dan b’referenza għall-poeżiji li studjajt.

(L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Mejju 2009)

  1. Billi tirreferi għall-poeżiji li studjajt, ikkummenta dwar kif il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-Seklu Għoxrin jesprimu l-esperjenzi reliġjużi li ltaqgħu magħhom ħajjithom.


TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 2 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 6 ta’ Novembru 2009

 

Ittra Formali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Bħalissa għaddejja polemika fil-gazzetti lokali dwar id-divorzju. Ikteb ittra lill-editur ta’ gazzetta bil-Malti biex turi kif taħsibha fuq dan.

  2. Bħalissa għaddejja polemika fil-gazzetti lokali dwar il-marċ nhar jum il-festa tar-raħal. Ikteb ittra lill-editur ta’ gazzetta bil-Malti biex turi kif taħsibha fuq dan.

L-ittra għandha tkun twila bejn 150 u 200 kelma.


TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 2 ta’ Novembru sal-Ġimgħa 6 ta’ Novembru 2009

 

Komponiment Letterarju
Agħżel titlu wieħed:

  1. Il-poeti tal-Ewwel Nofs tas-seklu Għoxrin, b’mod miftuħ, juru li għandhom għal qalbhom l-Identitá tat-Poplu Malti. B’eżempji mill-poeżiji li studjajt iddiskuti kif dawn il-poeti jagħmlu dan.

  2. “Il-ħajja hi mifhuma bħala nisġa ta’ tbatijiet immexxijin mil-liġi suprema taż-żmien li jħassar u jeqred kollox.” Iddiskuti b’referenza għax-xogħlijiet li studjajt minn Il-Poeżija Maltija.

(L-Eżami tal-Matrikola – Livell Avvanzat – Settembru 2003)


TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 26 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 30 ta’ Ottubru 2009

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. X’nixtieq nirranġa fl-ambjent Malti.

  2. Fuq l-edukazzjoni jinbena kull progress


TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT

Mit-Tnejn 26 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 30 ta’ Ottubru 2009

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Id-divertiment

  2. Is-sabiħ tal-ħajja żagħżugħa


TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT
Mit-Tnejn 19 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 23 ta’ Ottubru 2009

 

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Ħajti tiegħi u nagħmel li rrid!

  2. Il-qawwa tal-kelma.

 

TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT
Mit-Tnejn 19 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 23 ta’ Ottubru 2009

 

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Is-sens komun mhuwiex daqstant komuni!

  2. “Mitlufin kif kienu fuq il-kompjuter ma semgħux ….” Kompli dar-rakkont

 

TUTORIAL – L-EWWEL SENA AVVANZAT
Mit-Tnejn 12 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 16 ta’ Ottubru 2009

Qabel xejn: MERĦBA f’ismi u f’isem l-istaff kollu.
U issa, għax-xogħol …

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. Radjijiet, stazzjonijiet tat-televixin, gazzetti. Taħseb li qed ikunu t’għajnuna biex il-poplu Malti jimmatura?

  2. Iddeskrivi inċident li seħħ minħabba l-abbuż.

(MATSEC, Livell Intermedju, Mejju 2002)

 

Is-Sur David Calleja

Kap tad-Dipartiment tal-Malti


TUTORIAL – IT-TIENI SENA AVVANZAT
Mit-Tnejn 12 ta’ Ottubru sal-Ġimgħa 16 ta’ Ottubru 2009

Qabel xejn: MERĦBA f’ismi u f’isem l-istaff kollu.
U issa, għax-xogħol …

Komponiment Ġenerali
Agħżel titlu wieħed:

  1. L-aħjar tpattija hija l-maħfra.

  2. L-imħabba għal pajjiżna għadha teżisti?

(MATSEC, Livell Intermedju 2002)


F'idejn is-Sur David Calleja